Over de winst van de nieuwe richtlijn taalontwikkeling

Sinds oktober vorig jaar is er de richtlijn taalontwikkeling, die medewerkers in de Jeugdgezondheidszorg helpt om taalproblemen te signaleren. Het levert veel op, vertellen jeugdarts Vionne van der Borden en preventief werkend logopedist Astrid Roest.

-interview uit het Nederlands Tijdschrift voor Logopedie-

De meeste kinderen leren spelenderwijs praten, doordat hun ouders tegen en met ze praten, zingen en lezen. Bij sommige kinderen verloopt dat proces minder voorspoedig. Bijvoorbeeld doordat ze onvol-doende worden gestimuleerd om te leren praten. 

Wat er ook aan ten grondslag ligt, het is belangrijk om problemen met de taalontwikkeling zo snel mogelijk boven water te krijgen. Niet voor niets vragen jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen op het consultatiebureau ouders er heel gericht naar. Bijvoorbeeld of een kind van twee al zinnen zegt met twee of meer woorden. Of het lichaamsdelen kan aanwijzen bij een pop. Met hulp van dat soort testjes en kennis van de normale ontwikkeling wordt duidelijk of er misschien sprake is van een taalontwikkelingsachterstand of zelfs een -stoornis. Dat is belangrijk, want uit onderzoek blijkt dat een behandeling al vanaf zeer jonge leeftijd, namelijk twee jaar, effect heeft.

Afwachten of niet?

Daarom is er nu de richtlijn taalontwikkeling voor medewerkers in de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Dankzij die richtlijn kunnen zij kinderen met een achterstand of stoornis in de taalontwikkeling nog beter opsporen en de juiste ondersteuning bieden. De duidelijkheid en gestructureerde informatie zorgen voor een uniforme werkwijze bij jeugdartsen, zegt Vionne van der Borden, jeugdarts bij GGD Zaanstreek-Waterland. ‘Dankzij de duidelijke stappen – als dit, dan dit – behandelen we de kinderen meer op dezelfde manier en verwijzen door op hetzelfde moment, in dezelfde richting.’  In de richtlijn staat duidelijk omschreven wat een kind bij 24, 30 en 36 maanden moet kunnen, qua taalontwikkeling. Kinderen die daar niet aan voldoen of bij wie er twijfel over is, worden doorverwezen voor nader onderzoek. Van der Borden doet de consulten van kindjes van twee jaar en dat is volgens haar hét moment om wat strenger te gaan letten op taalontwikkeling. ‘Wat kan dit kind en wat zou het moeten kunnen? 
Is het nu al ernstig genoeg om direct naar een audiologisch centrum te verwijzen? Voordat we de richtlijn hadden, wachtten we langer af of het vanzelf goed kwam. Bovendien geeft de richtlijn handvatten: wat kun je in de tussenliggende periode doen als je inderdaad besluit af te wachten, zoals praktisch advies aan ouders. Daarnaast verwijzen we bij GGD Zaanstreek-Waterland eerder door naar onze preventief werkend logopedisten.’

Lees hier het hele interview "Over de winst van de nieuwe richtlijn taalontwikkeling" met Vionne van der Borden en Astrid Roest (pdf)

Achter de schermen | achtergrond, werkzaamheden en plannen van de vakgroep | Vakblad Logopedie september 2016

 

  

Bron: 

Nederlands tijdschrift voor Logopedie | september 2016

Europese Dag van de Logopedie 2016: dyspraxie, taal, spraak en (preventieve) logopedie

De Europese Dag van de Logopedie, op 6 maart, heeft in 2016 het thema ‘dyspraxie’.

Een verbale dyspraxie kan zowel bij kinderen als bij volwassenen voorkomen en heeft een neurologische oorzaak. Het kan een stoornis zijn die bij de geboorte al aanwezig is, maar het kan ook ontstaan door een neurologische ziekte of door hersenletsel.

Soms komt het leren praten niet of moeizaam op gang. Kinderen spreken dan niet of verkeerd. Een mogelijke oorzaak hiervan kan een verbale ontwikkelingsdyspraxie zijn. Dit is een spraakstoornis die te maken heeft met de beweging: de mond wil niet op de juiste manier bewegen. Het kind heeft problemen met het programmeren, afstemmen en controleren van de bewegingen die nodig zijn voor het spreken. Door deze stoornis zijn de klanken soms onherkenbaar of komen ze in het woord op de verkeerde plaats terecht. Het komt voor dat het kind de klank wel in het ene woord kan maken en niet in het andere. Het kan zelfs zo zijn dat een klank of woord niet uitgesproken kan worden, terwijl het op een ander moment wel lukt. Ook andere vaardigheden met de mond kunnen problemen geven zoals eten, drinken, blazen en zuigen. 

Het niet of slecht spreken leidt tot problemen in de communicatie. Het kind kan namelijk niet of nauwelijks duidelijk maken wat het wil en wordt daarom soms niet begrepen door zijn omgeving. Kinderen met deze problemen hebben deskundige hulp nodig, want het gaat om een stoornis die zich niet vanzelf herstelt. Er zijn kinderen die helemaal niet, of heel weinig spreken omdat ze niet weten hóe ze dit moeten doen. Of ze spreken wel maar zijn heel slecht te verstaan. Ze begrijpen wel wat er tegen ze gezegd wordt, maar ze kunnen de spieren niet goed aansturen om het zelf ook te doen. Dit wordt een verbale ontwikkelingsdyspraxie genoemd. Er is geen probleem met de spieren zelf, maar het kind kan ze niet coördineren om ze goed samen te laten werken om te komen tot spraak.

Voor de behandeling van verbale ontwikkelingsdyspraxie is het belangrijk dat de dyspraxie zo vroeg mogelijk gesignaleerd wordt. Hoe eerder gestart kan worden met logopedische therapie, des te beter de resultaten.

Om vroegtijdig te signaleren is het belangrijk dat er een preventief werkend logopedist deel uit maakt van het Centrum voor Jeugd en Gezin. De logopedist onderzoekt de spraak, taalvaardigheid en mondmotoriek van het kind, observeert het eten en drinken en stelt een diagnose. Als er sprake is van verbale ontwikkelingsdyspraxie zal het kind doorverwezen worden voor logopedische therapie. Soms kan nader onderzoek door een medisch specialist nodig zijn.

In Nederland focussen de logopedisten i.s.m. de NVLF zich op de Europese dag van de logopedie (#edl16) en in de aanloop daar naar toe op taal, spraak en de rol van de logopedie. Als vakgroep preventieve logopedie doen wij hier graag aan mee en zullen wij weer mooie, inspirerende, grappige, wetenswaardige berichten plaatsen gericht op de rol van de preventieve logopedie. Dat doen we op twitter-account @vakgroep en op de Facebookgroep Preventieve Logopedie. Volg jij ons ook?

Metro logopedie bijlage
In de Metro zijn in het kader van #edl16 zeer mooie informatieve artikelen gepubliceerd in een speciale logopedie-bijlage:
do 3 maart :
Pure pech, bijzonder spraakstoornis bij 2 kids in 1 gezin.
Vrij 4 maart: 
Dyspraxie, een softwarefoutje in de hersenen
Logopedist broodnodig bij voorschools onderwijs
Taalontwikkeling: vroege signalering essentieel
Logopedist in de kleuterklas 'die vreemde juf'
Een streepje voor dankzij meertaligheid
Voedingsproblemen bij je baby? Trek aan de bel!
Nieuw in Nederland slaan meeste kinderen even dicht

Oproep!

Lees de Metro met de speciale Logopedie-bijlage. Twitter het beste citaat onder vermelding van #edl16

Tot ziens op twitter ;)